Archivo

Archive for the ‘De Reflexionibus Reti’ Category

O fracaso do «crowdfunding» da Guía de Internet para organizacións sociais (#GIOSgz)

29/05/2013 2 comentarios

Cabeceira do proxecto GIOS en Verkami: Guía de Internet para as Organizacións SociaisHoxe 29 de maio remataron para o meu proxecto GIOS os 40 días de prazo que plataforma Verkami dá para xuntar apoios efectivos (compromisos de achegas) aos proxectos. Tras este prazo crowdfunding para elaborar, editar e distribuír este libro dirixido aos movementos sociais galegos, só acadou 390 euros dos 4.012 que calculara había costar facelo: é dicir, tan só un 9,72%. Isto só pode ser calificado como un rotundo fracaso.

Aínda que levo dándolle voltas a cáles puideron ser as causas deste fracaso xa desde hai tempo (víase que as achegas non só non eran cada vez maiores senón que se ralentizaba a súa chegada a cada semana que pasaba), e xa a finais da semana pasada cando vin que tuits coma este non obtiñan nin un só retuit, tiña claro que non íamos conseguir o obxectivo, quixen deixar ata hoxe a publicación deste reflexión ao respecto.

Que fallou neste proxecto?

En primeiro lugar analizaremos o propio obxectivo do proxecto. Non necesitan as organizacións sociais galegas formarse para aproveitaren mellor as posibilidades de Internet? Eu sego a pensar que si, porque a miña experiencia cotiá de moitos anos en contacto e colaboración con elas, desde dentro e desde fóra, así mo di. É algo que comprobo cada día, vendo carencias de todo tipo, desde pequenos detalles técnicos a grandes erros por falta de estratexia ou coñecemento do que ofrece a Rede. E por se está impresión subxectiva non fose pouco, recibín numerosos apoios (non falo de achegas expresas ao crowdfunding) de persoas que lle deron a benvida ao proxecto (por email, mediante redifusión en Twitter e Facebook, etc.). Copio aquí algunhas como mostra desta boa recepción:

paréceme un proxecto moi interesante, e ben planificado!

Muito interessante Manuel!

Góstame moito! (…) Moverei o crowdfunding!

Moi boa idea! Botareille un ollo.

Moi bo o contido e ben completiño.

A verdade é que o proxecto nos parece moi interesante.

[Na nosa organización] estamos moi interesados neste proxecto dende que o puxeches en marcha.

Por tanto ese non é o problema: necesitar, necesitan formación. E por se o índice proposto de contidos non se axustase optimamente ao que o público precisaba, fixen unha enquisa acerca das posibles melloras ou ampliacións, facendo o proxecto aberto á participación e case podíamos dicir que á demanda dos potenciais lectores. O problema cál é entón? Tentarei analizar algunhas posibles explicacións:

  • O formato non era o idóneo? Aínda que houbo algunhas críticas á licenza coa que se ía publicar o libro, non houbo críticas directas ao feito de que fose ser un libro, formato elexido conscientemente para facilitar que ninguén quedase fóra por non ser usuaria/o tecnolóxica/o avanzada/o, afeito a ler libros electrónicos. Procurei o formato máis cómodo e ao alcance de máis xente, co obxectivo tamén de que formase parte dos recursos bibliográficos das organizacións, para ser compartido entre os seus membros e pasado de man en man. Iso non creo que isto fose tampouco, por tanto, o problema.
  • Non tivo suficiente eco nos medios de comunicación? Aínda que medios como Praza Pública, Código Cero, Galicia Confidencial, Radio Fusión e Radio Cerna se fixeron eco (algúns moi eloxiosamente, por certo), por suposto tería vido ben máis difusión en medios de maior alcance. Aínda así, para a difusión que tivo, o apoio considero que foi demasiado escaso, é dicir, non foi proporcional á súa difusión pública; así que algo máis tivo que fallar. (Por certo que desde aquí dou de novo as grazas aos medios de comunicación que o destes a coñecer ao voso público.)
  • Foi un metaproblema? É dicir, foi un erro tentar financiar mediante Internet unha obra para os que non usan moito ou moi ben Internet? Se cadra aí pode estar un dos aspectos críticos que fixo fracasar o proxecto, aínda que estou convencido de que chegou a moita máis xente con capacidade e coñecemento para apoiar un crowdfunding que tan só 19 mecenas que rexistrou o proxecto. Así que pode que influira, pero penso que non foi decisivo.
  • O problema foi o medio de pagamento? Teño constancia de que algunhas persoas moi interesadas no proxecto tiveron algúns problemas para facer o compromiso de pagamento en Verkami, pois a plataforma só admite pagar con tarxeta de crédito. As empresas é doado que dispoñan dunha tarxeta de crédito para gastos, pero nas organizacións sen ánimo de lucro é moito máis difícil e raro. Mesmo os activistas en moitas ocasións non dispoñen persoalmente deste medio, cada vez máis difícil de conseguir pola situación financeira. Eu mesmo non dispoño de tarxeta, e polo tanto de ter querido apoiar un proxecto semellante tamén tería problemas para facelo. Velaquí un dos que penso puideron ser principais problemas, aínda que debo recoñecer que me estraña que se foi este o caso para moitos potenciais interesados, só unha persoa me preguntase cómo apoiar sen tarxeta… se cadra a explicación está en que eu xa publicara a resposta nas páxinas do proxecto en Verkami e por iso xa se deron por contestados sen acodiren a min directamente. A verdade é este punto non o teño nada claro :-/
  • Estaba dirixido a un público demasiado escaso? A propia xente de Verkami me apuntaba en varias ocasións que ao estar só dirixido a ONGs e similares, e só galegas, o público era moi reducido. É posible, pero aínda así, das ducias de organizacións contactadas directamente por min ou que o coñeceron polos medios de comunicación alternativos que lle deron voz, e dos centos de activistas que contactei por email… parece demasiado escaso obter só 19 persoas/entidades interesadas. Algo máis tivo que fallar: o mercado era pequeno, pero non tanto.
  • Non interesaban as recompensas? Penso que claramente non foi este o problema, porque o propio libro xa debía ter sido suficiente recompensa, e podía obterse desde 10 euros, con envío incluído. Por se fose pouco, engadín variadas posibilidades a medida de todas as organizacións, mesmo con asesoramento de balde incluído, que podía ser online ou presencial, segundo a recompensa elexida. Así que non creo que fallase por este lado o crowdfunding.
  • Fallou a miña maneira de xestionar o crowdfunding? Penso en definitiva que é a única explicación que podo recoñecer como principal factor deste fracaso. Aínda que teimei moito e concentrándome nos primeiros días en bombardear por email a todos os meus contactos que coidei podían estar interesados en apoiar ou difundir o proxecto, está claro que non obtiven a resposta esperada deles. Se cadra me volquei demasiado no correo electrónico, deixando de lado medios que captan máis e mellor a atención dos usuarios hoxe en día, como as redes sociais online, aínda que tamén insistín moito, sobre todo en Twitter, a que máis uso, mesmo cunha hashtag propia (que por certo, apenas usou ninguén máis: é dicir, non xerei conversa en torno ao proxecto nesta rede de microblogging). Facebook, aínda sendo unha rede social que detesto por moitos motivos, tamén foi centro da miña difusión, cunha cabeceira permanente durante o tempo que durou o crowdfunding, e periódicos recordatorios expresamente enviados ou que saían automaticamente procedentes do meu blog principal.

    O problema de ter empregado o email directo a potenciais interesados pode que me expusese a un dos problemas que temos todos (e as organizacións sociais tamén) hoxe en día coa Rede: a saturación de correos, parte do proceso xeral de infoxicación, de sobreinformación, de ruído dixital, que nos dificulta a selección e filtrado do realmente importante e a obtención de coñecemento útil. Procurei paliar este problema con asuntos claros e directos, que animasen a abrir a mensaxe… pero teño para min que boa parte dos centos de mensaxes que enviei durante estes 40 días non foron nin abertos, ou quedaron aparcados para tomar a decisión máis adiante ou para ir simplemente ler de qué ía o proxecto… e ao final a chegada de novos mails fixo que quedasen enterrados. É dicir a Guía tería sido —se esta hipótese é certa— vítima dun dos problemas que quería combater, o cal sería tristemente paradoxal.

    Por se esta actividade difusora non abondaba, tamén tivo o proxecto presenza no meu blog mediante un artigo (talvez debera ter publicado máis?) e o widget de Verkami. Mesmo crei unha páxina no meu wiki persoal referida ao proxecto. Agora penso que foi demasiado pouca presenza e debía ter insistido máis e de maneira máis diversa con contidos de función promocional.

    Procurei tamén levar un control e rexistro das accións realizadas, aínda que non fixen un plan de promoción online previo, como adoito facer cos proxectos que asesoro… Se cadra este tamén foi un erro importante e pequei dun dos propios fallos que pretendía combater co libro nas organizacións. En casa do ferreiro… :-(.

    Tampouco dispuxen de demasiado tempo para xestionar ben o proxecto e iso puido ser outro factor que contribuíse ao fracaso: seica non cheguei a quen tiña que chegar, ou non polas vías que tiña que telo feito. Ao final é un problema que arrastran moitos dos proxectos que poño en marcha ou nos que participo: por falta de adicación e exceso de dispersión entre varios proxectos e actividades, acaban non collendo pulo dabondo e esmorecen ou fracasan directamente, como foi o caso. O meu reparto de tempo vital actualmente é bastante complicado e certamente moi ríxido, limitándome en moitas ocasións. A urxencia da colaboración con outros proxectos (nestes tempo nomeadamente a loita contra a minaría destrutiva) tamén lastra o avance do resto, e penso que isto tamén pasou nesta ocasión.
  • O público non percibiu que lle fixese falta o libro? Se cadra tamén houbo moito disto, porque aínda que as 19 persoas e entidades que se comprometeron a apoialo o fixeron sen dubidalo na maior parte dos casos, a inmensa maioría dos que o coñeceron, que leron o proxecto ou algún dos artigos que falaban del, á vista está que pensaron non o necesitar. Deixamos aparte outros problemas como a limitación da tarxeta… Se houbese verdadeiro interese, terían buscado o xeito (non é tan difícil localizar unha persoa amiga que pague por nós e nós darlle os euros en metálico). Por tanto penso que malia todos os demais fallos, incluídos os importantes erros que só son responsabilidade miña, houbo unha escasísima plasmación do interese. Ou as organizacións sociais galegas pensan que non precisan mellorar a súa formación para un uso óptimo de Internet ou ben por desleixo non materializaron ese interese nun apoio á publicación que eu propuña. Precisamente o descoñecemento de Internet pode ter o perverso efecto de facer que se descoñeza cánto é o que se descoñece. Non é algo tan raro, de feito sucede con moitos aspectos da formación das persoas: primeiro debes percibir que o teu coñecemento é escaso ou mellorable, antes de te interesares por amplialo. Pode que aquí tamén estivese outro fallo meu: se cadra debín ter falado máis (mediante artigos no meu blog, nos medios amigos…) de por qué as organizacións precisaban este libro. Estou seguro de que precisamente no campo de Internet, a percepción dos fallos é máis difícil: teño comprobado repetidamente como a ignorancia é moi atrevida na Rede, e en moitos casos a xente que fai mal as cousas en Internet adoita negalo teimosamente na práctica e pensa e actúa como se o seu uso de Internet fose perfecto. Se cadra hai algo disto en moitas organizacións: hai unha ou dúas persoas que levan o de Internet, e con iso teñen un certo poder na organización, un certo control. Se cadra por iso, aínda que se arrisquen a non mellorar, non quere facer explícita a súa carencia diante do resto de compañeiros… De todos xeitos, se este era un problema, podían ter apoiado individualmente o proxecto, sen ter que pasar pola organización recoñendo: “Ollade, preciso que nos fagamos con esta Guía porque en realidade non sei tanto de Internet como vós credes”. Ou máis ben o que hai é simplemente unha sensación de autosuficiencia un tanto arrogante, que nos leva a pensar que non precisamos axuda, e que total, en Internet todo é de balde… por que habíamos de pagar por formarnos? En Internet hai de todo e se quero aprender a facer algo, xa o buscarei na Rede… É dicir, falta de conciencia sobre a necesidade dunha visión integral da Rede como contexto para a consecución coherente de obxectivos nas organizacións. Se foi esa unha razón do fracaso, entón a Guía foi vítima do propio problema que tentaba resolver.

En definitiva, non podo determinar obxectivamente a razón deste fracaso, pero directa ou indirectamente coido que se o proxecto non saiu adiante foi fallo meu en boa medida, por non ter trasmitido en toda a súa amplitude o que podía ofrecer e non ter feito ver aos que se podían beneficiar del, como podía repercutir na mellora do que agora fan (ou deixan de facer) na Internet. Haberá que aprender para outra…

Agora quedan as consecuencias do fracaso a nivel práctico. Tomo nota do sucedido e aplicarei certas conclusións á miña actividade:

  • Seguirei probando a vía do crowdfunding, aínda que probablemente noutras plataformas e noutras temáticas totalmente distintas, e tras un periodo de maduración destas primeiras reflexións.
  • As persoas que apoiaron o proxecto merecen todo o meu recoñecemento e buscarei a maneira de axudalas, aínda que non saíra adiante o libro que elas querían. O que non farei será volver tentar algo como esta Guía. Lamentablemente será un esforzo moito maior có que tería sido un só libro para formar nos aspectos fundamentais a centos de persoas.
  • Seguirei ofrecendo a miña colaboración na área de Internet ás organizacións sociais galegas, aínda que nunha escala e dunha maneira diferente a partir de agora, centrando moito máis os meus esforzos e seleccionando moito máis. Non podo evitar sacar de conclusión deste proxecto de Guía que moitas delas non recoñecen precisar axuda neste terreo e se consideran (na miña opinión, erradamente) autosuficientes.
  • Por outra banda, na miña situación vital actual e tendo en conta o contexto e evolución da nosa sociedade, non creo que volva haber unha oportunidade para realizar unha publicación que forme nestes temas ao conxunto do tecido activista galego, polo menos non pola miña banda. Se a guía non espertou interese dabondo entre os seus destinatarios finais, é difícil crer que unha editorial (ao fin e ao cabo un intermediario comercial) queira sacalo, e menos nas condicións dun pagamento por adiantado como facilita o crowdfunding. Se cadra outro/a autor(a) ten máis sorte ou outra maneira de facelo.

Google é o cacique de Internet

Teste que levar ben con el e acatar as súas normas se queres ser alguén na aldea (de Internet).

En que fallan máis os movementos sociais galegos á hora de usaren Internet?

01/05/2013 1 comentario

(Entrada publicada previamente no blog Textos de Casdeiro.)

Guía de Internet para as organizacións sociais - Un proxecto financiable mediante crowdfundingDentro do meu proxecto para unha Guía de Internet para as organizacións sociais galegas, gustaríame ir recollendo as opinións da xente implicada nos movementos sociais para detectar puntos que necesiten ser reforzados nesta obra que quere axudar a que usemos con maior eficacia a Rede para conseguir os nosos obxectivos.

Anímate a deixar a túa opinión e difunde entre outros colectivos para que deixen aquí, en forma de comentario ao final deste post, o que para eles é no que máis fallan, as maiores lacunas que teñen á hora de usaren Internet ou se pensan que usan este medio dunha maneira óptima.

Tendo as vosas opinións ao respecto en conta a Guía será máis completa e atenderá mellor as necesidades concretas e reais das nosas organizacións. Grazas pola vosa participación!

Nuevas reflexiones sobre la sostenibilidad de Internet

(Publicado previamente en el blog Textos de Casdeiro.)

Reflexionaba en 2010 acerca de la viabilidad energética a medio plazo de Internet. Hablaba entonces de que el consumo de electricidad de esta red de redes estaba en torno al 3%. Probablemente haya aumentado desde entonces, pero voy a partir de esa cifra conservadora. Según la Wikipedia las energías renovables (las únicas de las que dispondremos en el futuro, debido al agotamiento de las energías fósiles y del combustible nuclear) representan en torno al 19% de toda la electricidad mundial. Es decir, si consideramos que el consumo de Internet se mantiene (aunque todo parece apuntar a que seguirá creciendo, al menos durante algún tiempo) y que la producción de electricidad a partir de fuentes renovables no crece (aunque pueda hacerlo en alguna medida, tiene importantes límites y por ello consideraremos las cifras actuales), deberíamos pensar en que mantener Internet a largo plazo implicaría destinar prácticamente 1/6 (15,79%) de toda la electricidad generable (por vías renovables) a nivel mundial. Esto nos dejaría con sólo el 16% (5/6 del 19%) de la electricidad que ahora disfrutamos, para el resto de usos. Parece poco realista, ¿verdad? ¿Mantendríamos Internet a costa de otras aplicaciones de la electricidad?

Por otra parte no podemos olvidar que Internet existe en millones de ordenadores. Estos ordenadores tienen un mantenimiento, reparaciones y finalmente una sustitución necesaria, que debido a la maldita obsolescencia programada, se sitúa en torno a los 5 años (para los PC; como no dispongo do datos para otro tipo de ordenadores, para routers y demás elementos, partiré de esa cifra). Esto quiere decir que si tomamos una cifra de 185 millones de servidores (no es fácil encontrar estadísticas al respecto, pero partiré de los datos de NetCraft), en 5 años se habrán tenido que sustituir todos ellos. Si tenemos en cuenta que fabricar un ordenador (no incluimos el gastos de trasportarlo hasta su destino final) consume 10 veces su peso en combustibles fósiles, lo que supone más energía incluso que la que consumirá a lo largo de esa vida útil. Tomaré la cifra aproximada de 6 millones de julios (MJ) de energía primaria. Por tanto en 5 años la necesaria sustitución de todo el parque de servidores de Internet implicaría un consumo de 6 x 185 = 1.110 millones de millones de julios o sea, 1.110 terajulios (TJ). Repartidos a lo largo de los 5 años (porque lógicamente no todos los ordenadores serán sustituidos al mismo tiempo) implica unos 222 TJ al año que habría que añadir al consumo total de energía por parte de Internet. Parte de esa energía sería en forma de electricidad (necesaria en las fábricas de componentes) pero también una buena parte energía fósil.

Estas cifras pueden revelar hasta qué punto Internet puede ser una carga demasiado costosa a largo plazo para nuestra civilización. Aunque su naturaleza distribuida y su diseño estructural pensado para resistir la súbida desaparición de parte de sus nodos (en principio por un ataque nuclear), podría dejarnos la esperanza de que fuese posible un colapso progresivo de sus dimensiones y capacidades, con servidores que poco a poco fuesen desapareciendo porque no pueden ser sustituidos, con nodos que sufren cortes de electricidad, etc.

Claro, todo esto sin tener en cuenta otras amenazas para la supervivencia de la Red de redes, como la megatormenta solar o las procedentes de gobiernos que tratan de cortar o limitar el acceso o la funcionalidad de Internet.

¿A qué llamamos “red social” en Internet?

Me sorprende y preocupa que la triunfante extensión del término red social para denominar a las comunidades virtuales haya provocado una confusión semántica nada inocente: si bien antes no se daba en ningún caso la confusión entre una comunidad virtual y la organización (empresa, entidad no lucrativa…) que ofrecía su soporte técnico en Internet, ahora es cada vez más frecuente la confusión entre la propia comunidad de usuarios que se llama ahora red social, y la empresa que la ofrece en Internet. Esto viene propiciado, qué duda cabe, por el hecho de que las más famosas comunidades online compartan nombre con la empresa que las ha puesto en marcha, como es el caso de Facebook o Twitter (no ya así con otras como Youtube, ahora propiedad de Google Inc., o de MySpace, que era propiedad de la News Corporation de Rupert Murdoch hasta que la vendió en 2011). Por tanto cuando se habla de Twitter o de Facebook no se sabe muchas veces si se habla de la propia red social (es decir, del conjunto de sus usuarios y del sistema técnico que lo soporta en Internet) o de la empresa del mismo nombre. Pero lo que me resulta llamativo y fastidioso es que cuando se habla incluso de la red social, se confunde en la mayor parte de los casos la empresa con su servicio o con la comunidad de usuarios del mismo. De hecho se llegan a decir cosas como: “Pidámosles a las redes sociales que respeten nuestra privacidad”, cuando en realidad deberíamos decir: “Pidámoles a las empresas responsables de las rede sociales…” Por suerte en Fillos de Galicia habría otras confusiones (p.ej. entre ser miembro y ser socio) pero siempre estaba claro que la comunidad virtual era el conjunto de los usuarios, seguramente porque apenas usamos la terminología de red social, que es la que facilita la confusión, pues cuando se dice comunidad se entiene perfectamente que es algo diferenciado de la empresa (o asociación en nuestro caso) que la ofrece.

La Ley de Jorge

«La probabilidad de interpretar mal un diálogo por email crece de manera exponencial con respecto al número de contestaciones, cuando al menos uno de los interlocutores responde por encima del texto citado»

«A rede permite prestaçons incompatíveis com um cérebro finito»

Santiago Alba Rico:

«A rede é, ao mesmo tempo, umha técnica, umha ferramenta, um território e um órgao. Mas digamos que a dimensom “órgao” domina sobre a dimensom “ferramenta” ou “técnica”, está mais dentro do que fora de nós e, portanto, é mais difícil de manejar. Permite menos distáncias e a sua mesma facilidade vira em tirania: funciona só, no nosso interior (como um ril ou o fígado), e permite tecnologicamente prestaçons que som incompatíveis com um cérebro finito e que, pola sua própria imanência orgánica, convertem-se em obrigatórias: a simultaneidade, o tempo real, a velocidade total, a infinitude das relaçons. Por todo isso, a internet impom vencelhos fracos e superficiais, mui frustrantes e abafantes, à margem dos compromissos políticos, e tempos sincrónicos fugitivos, incompatíveis com a sucessom da análise e da escrita. Polo demais, se é também um território -que multiplicou exponencialmente o espaço humano disponhível e os lugares de encontro- o número de forças existentes neste novo continente, e a relaçom entre elas, é o mesmo que existe por aí fora, de maneira que a rede nom é um território livre senom outro território a libertar. Dito isto, há que acrescentar que em todo caso temos que combater também desde este território e utilizarmos todas as fendas e todos os condutos que nos fornece. A rede nom garante nengumha vitória, nem sequer nengumha avantagem comparativa, mas hoje é impossível luitar sem ela.»